1. Mùi của tháng Sáu và căn gác trọ nồng nực Tháng Sáu ở miền Trung đổ lửa bằng thứ nắng như rang, rát bỏng cả da thịt. Trong căn gác trọ tồi tàn chỉ độ mười mét vuông ở góc phố nhỏ, không khí đặc quánh lại như keo. Cứ mỗi độ mùa thi Đại học về, căn phòng ấy lại trở thành chảo lửa chứa đựng biết bao lo âu, mệt nhọc và cả một bầu trời hy vọng của hai mẹ con. Trên chiếc chiếu cói đã sờn mép, tôi cắm cúi lật từng trang đề cương ôn thi lịch sử, mồ hôi nhễ nhại thấm đẫm vạt áo. Bên cạnh, mẹ ngồi lặng lẽ trên chiếc ghế nhựa thấp. Đôi bàn tay gầy gò, chi chít vết chai sần vì dầm mưa dãi nắng ở đồng sâu, vẫn đều đặn đưa qua đưa lại chiếc quạt nan làm bằng tre già. "Cố lên con nhé, sắp tới ngày hái quả rồi..." - giọng mẹ khản đặc, dịu dàng như dòng nước mát lành xoa dịu cái oi bức của Sài Gòn hay Hà Nội những mùa thi cũ. 2. Chiếc quạt nan câm lặng và nhịp thở của mẹ Tôi nhớ nhất là những đêm ôn bài đến tận ba giờ sáng. Khi cái quạt máy cũ kỹ duy nhất trong phòng hờ hững quay những vòng yếu ớt rồi chết lặng vì quá tải, chiếc quạt nan của mẹ lại trở thành cứu cánh duy nhất. Sạt... sạt... sạt... Âm thanh ấy vang lên đều đặn trong đêm vắng, là nhịp thở, là sự hy sinh thầm lặng mà mẹ dành trọn cho tôi. Nhìn bóng mẹ in hằn trên bức tường vôi loang lổ, sống mũi tôi cay xè. Chiếc quạt nan ấy không chỉ xua đi cái nóng mùa hè, mà còn xua đi cả những tủi hờn, nghèo khó. Mẹ quạt cho tôi giấc ngủ yên bình để ngày mai bước vào phòng thi với một cái đầu tỉnh táo. Mẹ giấu đi những giọt mồ hôi lăn dài trên má, giấu đi cả những tiếng thở dài khi nghĩ đến khoản tiền học phí còn đang treo lơ lửng trên vai áo mẹ mùa gặt tới. 3. Giấc mơ đổi đời nơi phố thị và lời hứa ngày mai Ngày bước chân vào phòng thi Đại học, tôi cầm chắc chiếc bút trên tay, trong lồng ngực là nhịp đập rộn ràng của tuổi trẻ và cả ánh mắt dõi theo đầy hy vọng của mẹ ở ngoài cổng trường. Phố thị ngoài kia hoa lệ, nhộn nhịp và lạ lẫm biết bao đối với một đứa con gái quen chân lấm tay bùn ở làng quê nghèo. Tôi biết, cánh cửa đại học chính là chiếc chìa khóa duy nhất để mở ra một tương lai khác, để mẹ không còn phải còng lưng gánh những gánh nặng mưu sinh. Nhiều năm trôi qua, khi đã có một chỗ đứng vững vàng giữa chốn phồn hoa, chiếc quạt nan ngày xưa giờ chỉ còn nằm trong ký ức. Nhưng mỗi lần nhìn lại, tôi biết mình chưa bao giờ quên ơn mùa hè năm ấy. Căn gác trọ nhỏ, chiếc quạt nan rách mép và bóng dáng mẹ ngồi quạt thâu đêm chính là ngọn hải đăng soi sáng suốt cuộc đời tôi, nhắc nhở tôi về nguồn cội và những ước mơ được viết bằng cả mồ hôi, nước mắt của người phụ nữ áo vải.