Hơn 800 trang sách nặng ký cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng là những gì mình nhận được khi cầm trên tay "Tư Duy Nhanh Và Chậm" (Thinking, Fast and Slow) của nhà tâm lý học Daniel Kahneman. Thật ra, đây không phải loại sách đọc để giải trí cuối tuần. Mình đã mất rất nhiều thời gian để gặm nhấm từng chương mà đôi khi cảm thấy hơi mệt não.
Nhưng bù lại, cuốn sách này giống như một tấm gương soi chiếu những ảo tưởng của lý trí con người. Tác giả chia bộ não chúng ta thành hai vị quản gia.
Hệ thống 1 là tư duy nhanh, hoạt động tự động, trực giác và không tốn sức. Nó giúp bạn né xe đang lao tới hay làm phép tính đơn giản cực nhanh. Ngược lại, Hệ thống 2 là tư duy chậm, cực kỳ lười biếng nhưng cẩn trọng, chỉ bật lên khi bạn làm toán khó hoặc tính tiền thuế. Rắc rối ở chỗ, Hệ thống 1 quá tự tin nên hay đẩy mấy ca khó cho Hệ thống 2 giải quyết chậm trễ.
Đọc đến đoạn các hiệu ứng tâm lý thì mình giật mình thon thót. Như hiệu ứng mỏ neo, lúc thấy cái áo giá gốc 2 triệu giảm còn 500k là Hệ thống 1 chớp lấy con số 2 triệu làm mốc để tưởng hời, dù thực ra giá trị thực chưa tới 200k. Hoặc sự ghét bỏ tổn thất khiến mình nhận ra bản thân luôn sợ mất 100 đô la hơn là vui vì nhặt được số tiền đó. Cả hiệu ứng định khung nữa, thuốc nói tỷ lệ sống sót 90% nghe lọt tai hơn hẳn 10% tử vong dù nghĩa y chang.
Cuốn sách này không cho bạn phép màu để giàu sang, mà nó cho bạn cẩm nang để bớt ngộ nhận. Để sống khôn ngoan hơn giữa thế giới đầy bẫy thông tin này, mình học cách ép Hệ thống 2 thức dậy trước các quyết định lớn, đồng thời cực kỳ cảnh giác với trực giác cá nhân.
Hôm nay bạn đã để Hệ thống 1 quyết định thay cho Hệ thống 2 lần nào chưa?