Tối ưu hệ thống 2024: Dọn dẹp máy tính và bảo mật khi dùng app kết nối

"Cấu hình máy của em đâu có yếu, sao bật vài tab với cái app gọi điện là chuột giật đùng đùng vậy anh?" Thằng em sinh viên công nghệ thông tin dưới Hải Phòng vừa nhắn cho mình câu đó tuần trước. Nó vừa học vừa mở đủ thứ app chat và giao lưu để tìm bạn bè, làm việc song song. Mình bảo nó mở Task Manager lên chụp màn hình gửi qua. Quả nhiên, ổ C đỏ quạch, dung lượng trống còn chưa đầy 2GB, trong khi RAM 16GB bị nuốt gần sạch bởi một mớ tiến trình nền tự khởi động. Sau khi kiểm tra kỹ, thủ phạm chính không phải do virus hay phần cứng xuống cấp. Nguyên nhân là hàng chục gigabyte log file cùng bộ nhớ đệm tích tụ lâu ngày từ các phần mềm gọi video và ứng dụng trò chuyện trực tuyến. Mỗi lần cài thêm một công cụ mới, phần lớn mọi người cứ bấm Next liên tục mà không để ý bỏ tick ở mục khởi động cùng hệ thống. Thế là cứ bật máy lên, cả chục dịch vụ tự động chiếm dụng CPU và RAM ngay từ màn hình khóa. Để tạm thời cứu cái máy của nó, mình chỉ làm 3 việc cơ bản: Vào thẳng Startup Apps trên Windows để tắt toàn bộ những thứ không thực sự cấp thiết lúc khởi động. Ứng dụng nào cần dùng thì mở tay sau, chả mất thêm bao nhiêu giây. Xóa sạch dữ liệu trong thư mục Temp và cache trình duyệt, giải phóng ngay được hơn 15GB rác dồn ứ. Nhắc nó tắt hẳn quyền truy cập vị trí GPS và micro trong Settings của Windows đối với các app không liên quan. Nhân tiện, mình cũng bảo nó tách riêng một SIM data phụ chỉ để đăng ký tài khoản các dịch vụ kết nối ngoài luồng, tuyệt đối không dùng số điện thoại chính gắn với tài khoản ngân hàng để điền bừa bãi vào các web gọi thoại hay hội nhóm lạ. Cơ mà giải quyết xong phần ngọn thì mình vẫn đang băn khoăn một chuyện. Việc dọn dẹp thủ công như thế này vài tuần lại phải lặp lại một lần vì các app liên tục ghi log mới. Nếu dùng thêm phần mềm dọn dẹp của bên thứ ba thì bản thân cái phần mềm đó lại chạy ngầm và ngốn tài nguyên, chưa kể nguy cơ xung đột driver card màn hình hoặc xóa nhầm registry quan trọng. Không biết anh em trên ZolaChat đang xử lý triệt để đống file tạm phát sinh này bằng script tự động hay cứ để mặc cho Windows tự cân đối, chứ thỉnh thoảng ngồi rà từng thư mục ẩn cũng thấy hơi mệt...