Bảo vệ danh tính số 2025: Phòng chống lừa đảo và quyền riêng tư

Đã bao giờ bạn vừa tải một ứng dụng lạ về máy, chưa kịp dùng được bao lâu thì điện thoại bắt đầu dồn dập các cuộc gọi rác mời chào vay tiền chưa? Mình từng chứng kiến một người bạn dính đúng cảnh này. Cậu ấy cài một app hẹn hò trôi nổi, bấm đồng ý cho qua mọi yêu cầu truy cập. Chỉ ba ngày sau, số điện thoại bị đem đi đâu không rõ, ngày nào cũng có bên gọi điện làm phiền. Trong bối cảnh công nghệ AI năm 2025 tạo ra deepfake tinh vi để mạo danh vay mượn người thân, việc để lộ dữ liệu cá nhân không còn là chuyện nhỏ nữa. Dưới đây là 5 bước mình luôn làm để tự bảo vệ danh tính số, kèm những chỗ rất nhiều người làm sai: Bước 1: Rà soát lại quyền truy cập ngay khi cài app Chỗ dễ sai nhất là thói quen bấm "Cho phép" liên tục cho nhanh. Với các app mạng xã hội hay kết bạn mới, việc đòi quyền đọc danh bạ, ghi âm hay định vị vị trí liên tục là hoàn toàn vô lý. Mình chỉ cấp quyền khi thực sự cần, và vị trí thì chỉ chọn "khi dùng ứng dụng". Bước 2: Đổi xác thực hai yếu tố từ SMS sang app tạo mã Nhiều người nghĩ nhận mã OTP qua tin nhắn SMS là an toàn rồi. Thực ra đây là lỗ hổng lớn vì kẻ gian có thể làm trò chiếm quyền SIM (SIM swapping). Chỗ này nên sửa ngay bằng cách chuyển sang dùng Google Authenticator hoặc Microsoft Authenticator. Mã nằm cục bộ trên máy, không phụ thuộc vào sóng nhà mạng. Bước 3: Không bao giờ dùng số điện thoại chính cho các nền tảng mới Sai lầm phổ biến là vừa nói chuyện được vài câu đã vội vàng ném số điện thoại cá nhân qua. Từ số điện thoại, người ta tra ra Zalo, Facebook, thậm chí cả chỗ làm việc. Hãy tận dụng tính năng chat nội bộ của nền tảng hoặc dùng số phụ cho đến khi xác minh được đối phương là ai. Bước 4: Cảnh giác với các đường link và web rác Nhiều bạn có thói quen tìm kiếm các trang kết bạn trôi nổi, nhập thông tin cá nhân vào các biểu mẫu không rõ nguồn gốc. Những trang này thường cài cắm bot để quét dữ liệu tự động hoặc dẫn đến các trang lừa đảo mạo danh nhằm đánh cắp tài khoản. Bước 5: Xóa tài khoản tận gốc thay vì chỉ gỡ app Lỗi này hầu như ai cũng từng mắc: chán dùng thì ấn giữ icon rồi chọn xóa app. Làm vậy dữ liệu của bạn vẫn nằm nguyên trên máy chủ của bên phát triển ứng dụng. Muốn dứt điểm, bạn phải vào phần cài đặt tài khoản, chọn yêu cầu xóa vĩnh viễn dữ liệu rồi mới gỡ cài đặt khỏi máy. Lần gần nhất bạn vào phần cài đặt điện thoại để tắt bớt quyền của các app linh tinh là khi nào?