5 cuốn sách mở lối tư duy sáng tạo và cân bằng trong kỷ nguyên AI 2025

Đợt trước sáng nào mở mắt ra mình cũng nằm ôm điện thoại lướt mạng xã hội gần tiếng đồng hồ, người thì uể oải mà việc trong ngày cứ dồn ứ lại. Sau đấy mình đọc lại cuốn "Sức mạnh của thói quen" của Charles Duhigg. Cuốn này nói khá rõ về vòng lặp: gợi nhớ, hành động rồi đến phần thưởng. Duhigg lấy mấy câu chuyện thực tế từ Starbucks với Procter & Gamble để chứng minh muốn đổi nếp sống thì chỉ cần xử lý cái điểm mấu chốt kích hoạt hành vi. Mình làm thử đúng một mẹo nhỏ: buổi sáng chuông reo là với tay lấy cuốn sách để ngay đầu giường đọc 15 phút, chặn luôn hành vi mở app lướt video ngắn. Kết quả là đầu óc tỉnh táo hẳn ra, làm việc buổi sáng trơn tru hơn hẳn. Cùng chủ đề thói quen thì cuốn "Atomic Habits" của James Clear lại đóng vai trò công cụ thực hành chi tiết. Clear chỉ ra bốn bước: làm cho nó rõ ràng, hấp dẫn, dễ làm và thỏa mãn. Mình áp dụng mẹo ghi nhận tiến độ vào nhật ký để giữ nhịp đọc 30 phút mỗi tối, thế mà cũng bám được liên tục 90 ngày. Đôi khi không cần đặt mục tiêu to tát làm gì, nhích từng chút mỗi ngày là đủ nhẹ đầu. Còn về tư duy xử lý công việc, cuốn "Thinking, Fast and Slow" của Daniel Kahneman giúp mình tỉnh ngộ khá nhiều. Ông chia tư duy làm hai hệ thống: nhanh (cảm tính) và chậm (phân tích). Cuốn sách liệt kê cả tá định kiến nhận thức như hiệu ứng khung hay định kiến xác nhận. Nhờ đó, mỗi khi định đưa ra quyết định gì vội vàng trong công việc hay đánh giá một đối tác, mình thường dừng lại một nhịp để hệ thống tư duy chậm vào việc, tránh bị cảm giác đánh lừa. Áp dụng vào thực tế rõ nhất với mình là cuốn "The Lean Startup" của Eric Ries. Hồi làm cái chatbot hỗ trợ nội bộ, thay vì ngồi vẽ vời tính năng suốt hai tháng trời, cả nhóm quyết định làm theo mô hình thử nghiệm tinh gọn (MVP). Chúng mình tung bản thử nghiệm chỉ sau đúng 2 tuần. Nhận phản hồi thực tế từ người dùng ngay lập tức giúp tiết kiệm được khoảng 30% chi phí phát triển mà lại biết chính xác người ta cần gì. Riêng cuốn tiểu thuyết "The Night Circus" của Erin Morgenstern thì lại là một nốt trầm khác. Truyện kể về rạp xiếc ma thuật chỉ mở ban đêm. Nói thật là đọc cuốn này giúp mình tạm thoát khỏi mấy bảng số liệu khô khan, học cách chú ý hơn đến cảm xúc và bối cảnh của con người xung quanh. Mà tự nhiên nghĩ lại, thật ra mình vẫn chưa chắc liệu việc cố đọc một cuốn tiểu thuyết huyền ảo như The Night Circus có thực sự giúp cải thiện khả năng thấu hiểu người khác trong công việc hay không, hay bản chất nó chỉ là một cách để mình trốn tránh thực tại một lúc?