Nói thẳng thì đa số sách viết ăn theo làn sóng công nghệ hiện nay rất nhanh mất giá trị, đọc nửa cuốn là thấy trùng lặp.
Nhưng dạo gần đây, khi lật lại ba cuốn sách của tác giả Việt viết về sự giao thoa giữa máy móc và tâm lý người, mình buộc phải nghĩ lại một chút. Không hẳn cuốn nào cũng xuất sắc từ đầu đến cuối, nhưng ít ra chúng để lại vài suy nghĩ đáng bận tâm.
Cuốn đầu tiên là "Tâm Lý Học Tự Thân" của chị Nguyễn Thị Lan Anh. Ban đầu mình khá ngần ngại vì sợ lại rơi vào mớ lý thuyết self-help quen thuộc. Thật ra, điểm mình thấy được nhất là các bài tập thực hành ngắn tầm 5 đến 10 phút. Tác giả liên kết áp lực tinh thần khi làm việc cùng các hệ thống trợ lý ảo với sức khỏe nội tại. Chương cuối có đoạn nhắc về việc người ta vội vã tìm kiếm các mối quan hệ trên mạng một cách máy móc, xem đối phương như thuật toán gợi ý mà quên mất sự kiên nhẫn. Điểm trừ là vài chỗ phân tích tâm lý hơi nặng tính học thuật, đọc hơi buồn ngủ nếu không quen đọc chuyên ngành.
Cuốn thứ hai là "Kinh Doanh Thông Minh Với AI" của anh Lê Văn Hùng. Cuốn này đi sâu vào thực chiến cho doanh nghiệp nhỏ. Tác giả nhấn mạnh nguyên tắc con người luôn là chốt chặn cuối cùng (human-in-the-loop), không phó mặc việc bán hàng hay chốt đơn qua livestream hoàn toàn cho bot tự động. Mình rất đồng tình ở chỗ: công nghệ chỉ kéo khách đến, còn giữ được khách hay không vẫn do chữ tín giữa người với người. Dù vậy, nói đi cũng phải nói lại, vài ví dụ trong sách về quy trình livestream mình thấy hơi nhanh cũ, đọc ở thời điểm này cần tự chắt lọc chứ không áp dụng rập khuôn được.
Cuối cùng, cuốn khiến mình bất ngờ nhất lại là một tác phẩm hư cấu: "Tiểu Thuyết Đêm Đen" của Trần Minh Quang. Câu chuyện xoay quanh An, một lập trình viên đứng giữa hai lựa chọn: nghe theo một gợi ý ghép đôi hoàn hảo do hệ thống tính toán sẵn, hay tự mình bước ra ngoài tìm kiếm một mối quan hệ đầy rủi ro và va vấp. Đọc truyện này, mình tự sửa lại định kiến của bản thân: lâu nay cứ nghĩ tiểu thuyết viễn tưởng thường xa rời thực tế, nhưng hóa ra nỗi sợ bị thuật toán chi phối cảm xúc lại rất thật.
Đọc xong cả ba cuốn, mình nhận ra công nghệ phát triển đến đâu thì cái gốc vẫn nằm ở sự tự chủ của bản thân. Dành thời gian nghiền ngẫm vài trang sách giấy trên diễn đàn ZolaChat đôi khi lại tỉnh táo hơn là lướt màn hình cả buổi.
Giữa việc dùng công cụ để xử lý mọi thứ thật nhanh với việc bớt chút thời gian đọc một cuốn sách chậm rãi, bạn đang ưu tiên bên nào nhiều hơn?
