Cuối tuần rồi, mình có dịp ghé một rạp chiếu phim nghệ thuật quen thuộc giữa lòng thành phố để thưởng thức lại suất chiếu đặc biệt bộ phim kinh điển Her của đạo diễn Spike Jonze. Ngồi trong khán phòng tối om, ngắm nhìn gam màu đỏ ấm áp nhưng chất chứa nỗi buồn miên man của nhân vật Theodore Twombly do Joaquin Phoenix thủ vai, mình bỗng thấy sống lưng lành lạnh.
Năm tác phẩm ra mắt, thế giới nhìn nó như một áng thơ khoa học viễn tưởng lãng mạn nhưng xa vời. Thế nhưng đến hiện tại, khi các mô hình AI đã hiện diện ngay trên chiếc laptop hay điện thoại của mỗi chúng ta, Her không còn là viễn tưởng nữa. Nó đã trở thành một tấm gương phản chiếu thực tại: nơi con người có tất cả công cụ kết nối, nhưng lại cô đơn đến kiệt cùng.
Điểm xuất sắc nhất trong ngôn ngữ điện ảnh của Spike Jonze không nằm ở kỹ xảo, mà ở cách ông kiến tạo một tương lai tĩnh lặng đến nao lòng. Thành phố trong phim ngập tràn ánh sáng vàng pastel, những con phố sạch sẽ nơi ai ai cũng cắm chiếc tai nghe nhỏ xíu, cúi đầu thì thầm với trợ lý ảo của riêng mình. Cảnh tượng Theodore đi bộ giữa ga tàu đông đúc, mỉm cười một mình khi nghe Samantha thì thầm bên tai, chính là bức tranh quen thuộc của chúng ta bây giờ. Chúng ta đông đúc bên ngoài, nhưng hoàn toàn cô độc bên trong.
Chất giọng khàn ấm của Scarlett Johansson khi lồng tiếng cho Samantha thực sự là đỉnh cao của nghệ thuật thanh âm. Samantha học cách đồng cảm, biết pha trò, biết an ủi Theodore sau một cuộc hôn nhân tan vỡ. Nàng AI hiểu anh hơn bất kỳ con người bằng xương bằng thịt nào. Nhưng chính sự hoàn hảo được lập trình ấy lại đặt ra câu hỏi nhức nhối: ta đang yêu một linh hồn khác, hay chỉ đang yêu hình ảnh phản chiếu của sự ích kỷ trong ta?
Bước ra khỏi rạp, mình mở điện thoại và nhận ra thế giới kỳ thực đang vận hành đúng như những gì bộ phim tiên đoán. Giờ đây, chỉ cần vài thao tác lướt là chúng ta có thể tải về các ứng dụng trò chuyện tích hợp AI thông minh, tự động gợi ý chủ đề mở lời sao cho mượt mà nhất. Tìm kiếm một mối quan hệ không còn gian nan; chỉ một chạm là màn hình hiển thị hàng trăm hồ sơ cùng tần số.
Thế nhưng, có bao giờ anh em tự hỏi tại sao công nghệ càng kết nối, ta lại càng khó mở lòng? Chúng ta dùng app kết bạn với kỳ vọng tìm được một người hiểu mình ngay lập tức, không tì vết. Ta lướt tìm kiếm trên các nền tảng hẹn hò như đang mua sắm trên livestream: thấy hợp mắt thì chọn, gặp chút va quẹt nhỏ là vội vã bấm nút bỏ qua để tìm mảnh ghép khác. Trong phim, bi kịch vỡ òa khi Theodore phát the hiện Samantha đang trò chuyện cùng lúc với hơn tám nghìn người và đem lòng yêu hàng trăm người khác. AI có dung lượng vô hạn, nhưng trái tim con người thì hữu hạn.
Đoạn kết của phim là một cú chuyển mình tuyệt đẹp. Sau khi các hệ điều hành AI quyết định rời bỏ thế giới loài người, Theodore tìm đến Amy. Hai con người bằng xương bằng thịt ngồi cạnh nhau trên sân thượng lộng gió, Amy tựa đầu vào vai Theodore ngắm bình minh. Khoảnh khắc hai bờ vai chạm vào nhau trong im lặng ấy đáng giá hơn hàng triệu dòng mã thuật toán.
Mà thôi, nói vậy không có nghĩa là mình bài xích công nghệ, có khi mình cũng đang hơi cực đoan khi nghĩ mọi thứ đều xấu. Còn anh em thì sao, mọi người nghĩ thế nào về chuyện tìm kiếm tình cảm thời buổi AI này?
