"Nghe câu nói 'thời buổi này không ai cho không cái gì mà chỉ sợ họ cho mình cái bẫy' mà thấm đẫm mồ hôi", một người quen vừa thở dài kể lại chuyện suýt mất trắng tài khoản chỉ vì bấm nhầm vào một đường link kết bạn.
Thời gian gần đây, lướt qua các diễn đàn và mạng xã hội, mình bắt gặp không ít câu chuyện dở khóc dở cười của anh em khi đi tìm kiếm nửa kia hoặc mở rộng mối quan hệ. Những chiêu trò mạo danh, thu thập dữ liệu nhạy cảm thông qua các nhóm mạng xã hội hay ứng dụng trôi nổi đang nhắm thẳng vào sự thiếu cảnh giác của người dùng. Hôm nay phải ngồi viết ngay vài dòng để cùng mọi người mổ xẻ ngóc ngách của vấn đề này.
Sau những giờ làm việc căng thẳng, nhu cầu trò chuyện và giải tỏa tinh thần là hoàn toàn chính đáng. Thế nhưng, kẻ xấu đã nắm bắt rất rõ tâm lý này. Anh em chỉ cần gõ cụm từ tìm bạn bốn phương ở bình dương hay tham gia vào bất kỳ một câu lạc bộ làm quen kết bạn nào là ngay lập tức thấy hàng loạt lời mời gọi xuất hiện. Tinh vi hơn, nhiều đối tượng còn chủ động chia sẻ danh sách tự xưng là bạn bốn phương có số điện thoại công khai, hoặc chèo kéo cài đặt các tập tin APK giả mạo app mbbg nhằm mục đích cài mã độc theo dõi.
Kịch bản quen thuộc là sau một vài tin nhắn qua lại trong các hội nhóm zalo kết bạn bốn phương, đối tượng sẽ gửi đường link lạ hoặc mời gọi tham gia phòng chat riêng. Thực chất, đằng sau đó là mã độc thu thập quyền trợ năng, đánh cắp mã OTP, ghi lại thao tác bàn phím hoặc đọc trộm tin nhắn SMS trên điện thoại.
Nếu như vài năm trước, các tin nhắn lừa đảo thường ngô nghê dễ nhận biết, thì nay kẻ xấu đã áp dụng triệt để các mô hình ngôn ngữ lớn và công nghệ deepfake. Chúng tạo lập nhân vật ảo hoàn hảo, duy trì hàng trăm cuộc trò chuyện tự nhiên, kết hợp dữ liệu lộ lọt từ các vụ rò rỉ cũ để dựng lên kịch bản tiếp cận chuẩn xác đến từng chi tiết cá nhân. Thậm chí chỉ cần vài bức ảnh đời thường, kẻ xấu có thể dùng công nghệ sinh hình ảnh để ghép vào các bối cảnh nhạy cảm nhằm mục đích tống tiền.
Để không trở thành nạn nhân, mình đúc kết lại vài nguyên tắc bảo mật cốt lõi. Tuyệt đối nói không với tệp tin cài đặt ngoài luồng như file .apk từ link lạ. Cần tách bạch danh tính số bằng cách dùng một số điện thoại phụ cho các dịch vụ công cộng thay vì số liên kết ngân hàng. Ngoài ra, việc chuyển đổi sang Passkey dựa trên chuẩn FIDO2 giúp loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bị đánh cắp mật khẩu qua trang web giả mạo.
Đối với những ai thích tự tay kiểm tra các kết nối mạng bất thường trên thiết bị, bạn có thể nhanh chóng kiểm tra danh sách cổng kết nối mở hoặc các tiến trình chạy nền đáng ngờ thông qua dòng lệnh netstat -ano | findstr ESTABLISHED trên máy tính.
Tìm kiếm bạn bè, chia sẻ niềm vui cuộc sống là nhu cầu rất đẹp đẽ. Nhưng giữa một thế giới số ngập tràn thuật toán, sự tỉnh táo chính là tấm khiên vững chắc nhất.
Anh em trong diễn đàn ZolaChat đã bao giờ gặp phải những tình huống lừa đảo tương tự khi tham gia các hội nhóm kết nối online chưa?
