"Kẻ lừa đảo thời nay không tấn công vào tường lửa máy chủ, chúng tấn công thẳng vào bức tường phòng thủ tâm lý của bạn bằng chính sự cô đơn." Mình cứ ám ảnh mãi câu nói này từ một người anh làm chung ngành bảo mật, nhất là trong thời điểm ai nấy đều quay cuồng với áp lực công việc và tìm kiếm một điểm tựa tinh thần trên mạng.
Thật ra, chuyện lên các phòng chat online, bật app tìm bạn quanh đây hay tham gia mấy hội nhóm kết nối chẳng có gì sai trái. Giữa guồng quay hối hả, việc muốn có một người để nhắn tin chia sẻ cuối ngày là nhu cầu quá đỗi bình thường. Nhưng mà nói thẳng ra, không gian mạng bây giờ khác xưa nhiều lắm rồi. AI đa phương thức phát triển đến mức mấy kẻ lừa đảo có thể tạo ra profile hoàn hảo từ giọng nói đến hình ảnh, rồi giăng bẫy thao túng tâm lý lúc nào không hay. Mấy vụ lừa đảo kiểu rót mật vào tai vài tuần rồi dẫn dắt đầu tư tài chính hay bẫy mổ heo đọc nghe tưởng xa lạ mà quanh ta đầy.
Chưa kể đến chuyện vô tư chia sẻ hình ảnh hay cấp quyền vị trí. Bản thân bức ảnh chụp vội bằng điện thoại ở nhà lưu trữ đủ thứ từ tọa độ GPS chính xác đến thời gian chụp qua Exif Metadata. Kẻ xấu chỉ cần vài thao tác quét ảnh đảo ngược là mò ra ngay thông tin cá nhân. Mà thôi, nói vậy không có nghĩa là chúng ta phải cấm tuyệt đối việc hẹn hò online. Làm vài thao tác dọn dẹp danh tính số cơ bản là được.
Mình toàn dùng một email ẩn danh riêng biệt không dính dáng gì tới công việc hay ngân hàng để đăng ký các tài khoản mạng xã hội mới. Trước khi gửi ảnh cho ai, nếu cẩn thận thì dùng ngay lệnh exiftool trên máy tính hoặc Termux để xóa sạch siêu dữ liệu vị trí. Thêm nữa, đừng dại mà dùng SMS OTP vì nạn hoán đổi SIM giờ tinh vi lắm, cứ chuyển sang dùng Google Authenticator hay các app TOTP cho lành. Còn khi hẹn gặp ngoài đời thật thì cứ quán cà phê đông người mà tới, tự túc xe cộ và chia sẻ vị trí trực tiếp cho đứa bạn thân cho chắc cú.
Công nghệ suy cho cùng chỉ là cái lăng kính, lỗi nằm ở cách con người lợi dụng nó. Có anh em nào ở đây từng gặp phải tình huống cờ đỏ đáng ngờ hay trải nghiệm nhớ đời nào khi làm quen qua mạng chưa?
