Cảnh Giác Bẫy Lừa Đảo AI 2024: Giữ An Toàn Dữ Liệu Khi Kết Nối Qua Mạng

Mấy cái mẹo nhận biết deepfake lan truyền trên mạng bây giờ đa phần đều có vấn đề nếu đem ra thực chiến. Nói thẳng ra là như vậy. Dạo gần đây lướt các hội nhóm, mình thấy mọi người chia sẻ rất nhiều cách để không bị lừa khi làm quen online, từ việc bảo đối phương quơ tay trước mặt cho tới việc nhìn viền cằm. Nghe thì rất bài bản trên lý thuyết, nhưng khi kẻ gian áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo đa phương thức kiểu mới, mọi thứ lại không đơn giản như thế. Kịch bản phổ biến nhất là chúng chuẩn bị sẵn một profile hoàn hảo: thích du lịch, đọc sách, chạy xe điện sống xanh. Khi nhắn tin chán chê, chúng sẵn sàng gọi video tầm năm đến mười giây đầu. Mặt mũi cử động mượt mà, chớp mắt tự nhiên, sau đó lập tức tắt phụt cam với lý do mạng yếu rồi chuyển sang gửi voice. Giọng nói giả lập bằng mô hình chuyển văn bản thành tiếng nói giờ có cả tiếng thở dài, tiếng cười khúc khích, rất khó để tai thường phân biệt được. Nhiều người mách nước là cứ yêu cầu người bên kia vẫy tay ngang mặt để thuật toán render bị lỗi bóng đổ, hoặc bảo họ xoay đầu góc chín mươi độ thật nhanh để xem viền tai có bị giật vỡ nét không. Mình từng thử test lại với vài mô hình deepfake thời gian thực gần đây. Mẹo này chỉ bắt được những tay lừa đảo dùng tool miễn phí hoặc máy cấu hình yếu. Với những bên chịu đầu tư phần cứng xịn, khung hình dựng lại cực kỳ trơn tru, việc quơ tay qua mặt gần như không còn hiện tượng rách hình rõ rệt nữa. Càng tin vào mấy cái mẹo này, anh em lại càng dễ mất cảnh giác. Điểm nguy hiểm nhất không nằm ở cuộc gọi vài giây đó, mà là bước tiếp theo. Khi nạn nhân đã tin bên kia là người thật, chúng sẽ mượn cớ rủ sang nền tảng trò chuyện riêng tư hơn, gửi file cài đặt APK cho Android hoặc cấu hình doanh nghiệp cho iOS. Chỉ cần tò mò bấm cài và cấp quyền micro hay bộ nhớ ảnh, toàn bộ danh bạ bay về server của chúng trong một nốt nhạc. Độc hơn nữa là mã độc tự móc token, cookie phiên đăng nhập của các ứng dụng nhắn tin đang mở sẵn trên máy, chiếm quyền điều khiển mà không cần vượt qua mã OTP. Để tự bảo vệ, việc dùng số điện thoại phụ hay bật xác thực hai lớp qua ứng dụng như Google Authenticator là bắt buộc, chứ tuyệt đối đừng dựa dẫm vào OTP gửi qua SMS. Thậm chí thấy ai vừa quen vài ngày đã gửi file lạ hoặc than thở mượn tiền thì tốt nhất là chặn luôn. Nói là vậy, nhưng thật lòng mình cũng chưa chắc chắn lắm về việc liệu sau này công nghệ phát triển thêm một bậc nữa thì chúng ta còn phân biệt nổi thật giả qua màn hình hay không. Anh em nghĩ sao?