Khắc Phục Máy Chậm Rì, Ổ Đĩa Đầy Ảo Do Tác Vụ AI Ẩn Trên Windows Và macOS 2025

"Máy mới mua cấu hình rõ khỏe mà sao mở mỗi cái trình duyệt cũng giật tung chảo vậy em?" Đồng nghiệp vừa quẳng cho mình câu đó sáng nay, kèm theo con laptop quạt đang rú ầm ĩ dù chẳng bật phần mềm đồ họa nào. Thật ra dạo gần đây mình gặp tình trạng này khá thường xuyên, không chỉ ở máy người khác mà ngay trên cả cỗ máy làm việc của mình. Bối cảnh là từ ngày bắt đầu vọc vạch mấy model AI chạy cục bộ kiểu Ollama với vài con agent tự động hóa, máy móc bắt đầu có biểu hiện rất lạ lùng. Ổ đĩa hệ thống lâu lâu lại bốc hơi mất vài chục GB, RAM thì lúc nào cũng trong tình trạng căng thẳng. Sau một hồi lội ngược dòng tìm nguyên nhân, mình nhận ra thủ phạm chính là các tiến trình nền bị lặp vô hạn và bộ nhớ đệm phình to mà không tự dọn dẹp. Trên Windows 11, mở Task Manager lên nhìn nhiều khi không thấy gì bất thường cho đến khi mình bật PowerShell quyền Admin và gõ lệnh:

Get-Process | Where-Object {$_.CPU -gt 10} | Sort-Object CPU -Descending

Lúc này mới lòi ra mấy tiến trình ngầm cắn trộm tài nguyên liên tục. Đáng nói nhất là thư mục ẩn

%USERPROFILE%\.cache

, nơi chứa các file weights và checkpoint tải về tự động, có lần nó ngốn đứt của mình hơn 40GB mà hệ thống không hề báo trước. Giải pháp tạm thời của mình là vào

sysdm.cpl

, chỉnh lại kích thước Pagefile sang mức cố định thay vì để Windows tự co giãn vô tội vạ, kết hợp xóa tay các thư mục cache thừa. Còn bên MacBook chạy chip Apple Silicon, câu chuyện lại nằm ở Unified Memory. Nhìn cột Memory Pressure trong Activity Monitor thấy chuyển sang màu vàng hoặc đỏ rực là hiểu bộ nhớ Swap đang phải gánh còng lưng. Những lúc tắt app rồi mà tiến trình ngầm vẫn neo giữ RAM, mình buộc phải mở Terminal gõ vội:

killall -9 ollama
sudo purge

Đồng thời phải vào cả

~/Library/Caches

để dọn sạch đống file tạm tích tụ. Làm xong mấy bước đó thì máy mát lại thật, thanh Taskbar hay Dock êm đềm trở lại. Nhưng vấn đề là cứ sau vài ngày làm việc hoặc thử nghiệm mô hình mới, tình trạng tràn swap với đầy ổ ảo lại tái diễn nếu mình quên kiểm tra tay. Không biết anh em trên ZolaChat có cách nào thiết lập tự động giới hạn tài nguyên cứng cho mấy tiến trình dạng này, hoặc có script nào giám sát triệt để hơn không, chứ cứ vài hôm lại phải đi purge RAM với soi thư mục cache thủ công thế này phiền quá...